Oiseau
Mésange charbonnière : où l’observer ?
Parus major
Cette espèce d'oiseau est signalée dans 500 espaces protégés de l'atlas, dont 10 où elle figure au formulaire officiel Natura 2000. Dans les pays de l'atlas, elle est surtout observée en Suède, en France et au Royaume-Uni (14 pays au total). La plupart des observations (8 sur 10) se situent entre le niveau de la mer et 1 050 m d'altitude. Les observations sont les plus nombreuses d'octobre à juin. Son envergure est de 23 cm et sa masse de 18,5 g. Sa population dans l'Union européenne est jugée non menacée (rapportage 2013–2018 de la directive Oiseaux).
Meilleure période d'observation : octobre–juin
Observations publiées sur le GBIF par mois (licences CC0 et CC BY 4.0 seulement), dans les pays de l'atlas, toutes années confondues ; elles reflètent aussi l'activité des observateurs.
Caractéristiques
- Envergure
- 23 cm Wikidata, d’après Ericson et al. 2007
- Masse
- 18,5 g Wikidata, d’après Lislevand et al. 2007
- Ponte
- 7,7 œufs en moyenne Wikidata, d’après Jetz et al. 2008
- Incubation
- 13 jours Wikidata, d’après Ricklefs 2000
Statut et protection
Population de l'Union européenne jugée non menacée, en augmentation à court terme (rapportage 2013–2018 de la directive Oiseaux). Effectif nicheur dans l'UE : 45 200 000–69 300 000 couples.
Répartition

Observations publiées sur le GBIF (licences CC0 et CC BY 4.0) : plus la teinte est foncée, plus elles sont nombreuses ; elles reflètent aussi l'effort d'observation.
Écouter
-
0:57 · © Ndalyrose · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons · Fichier d'origine
-
0:37 · © Gavin Vella · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons · Fichier d'origine
-
0:52 · © Oystein · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons · Fichier d'origine
Extrait de Wikipédia
La Mésange charbonnière (Parus major) est une espèce de passereaux de la famille des paridés. Cette mésange, la plus commune et la plus grande des mésanges eurasiatiques, est facilement identifiable grâce à sa calotte et à sa cravate noires, ainsi qu'à son plumage où le jaune domine. Le dimorphisme sexuel est peu marqué. Présente dans la quasi-totalité de l'Europe, une grande partie de l'Asie et le nord-ouest de l'Afrique, elle occupe de nombreux types d'habitats, qu'il s'agisse de forêts, de taïgas, de parcs ou de jardins, pourvu qu'il y ait des arbres.
Source : Wikipédia, article « Mésange charbonnière » (version du 18 octobre 2026) · historique et auteurs · licence CC BY-SA 4.0 · extrait raccourci
Espaces protégés où l’observer
Natura 2000 · sédentaire 540 observations
Natura 2000 · sédentaire, hivernage 362 observations
Natura 2000 · de passage, hivernage, reproduction 35 observations
Natura 2000 · sédentaire 26 observations
Natura 2000 · sédentaire 5 observations
43 059 observations
18 039 observations
17 674 observations
16 148 observations
14 969 observations
13 739 observations
13 507 observations
13 292 observations
12 078 observations
10 804 observations
10 154 observations
9 935 observations
9 408 observations
8 755 observations
8 714 observations
8 513 observations
8 121 observations
7 457 observations
7 445 observations
7 131 observations
7 118 observations
6 919 observations
6 717 observations
6 518 observations
6 096 observations
5 915 observations
5 826 observations
5 816 observations
5 740 observations
5 458 observations
5 418 observations
5 242 observations
5 080 observations
5 068 observations
5 067 observations
5 031 observations
4 834 observations
4 741 observations
4 649 observations
4 640 observations
4 627 observations
4 577 observations
4 558 observations
4 481 observations
4 410 observations
4 389 observations
4 378 observations
4 360 observations
4 290 observations
4 264 observations
4 244 observations
4 225 observations
4 155 observations
4 080 observations
4 036 observations
3 930 observations
3 824 observations
3 816 observations
3 480 observations
3 473 observations
3 436 observations
3 367 observations
3 255 observations
3 235 observations
3 170 observations
3 148 observations
3 064 observations
3 048 observations
2 952 observations
2 843 observations
2 813 observations
2 782 observations
2 776 observations
2 766 observations
2 655 observations
2 632 observations
2 571 observations
2 536 observations
2 525 observations
2 440 observations
2 421 observations
2 402 observations
2 361 observations
2 354 observations
2 298 observations
2 283 observations
2 281 observations
2 246 observations
2 229 observations
2 205 observations
2 187 observations
2 183 observations
2 154 observations
2 056 observations
2 041 observations
2 039 observations
2 023 observations
2 019 observations
2 018 observations
1 997 observations
1 995 observations
1 932 observations
1 776 observations
1 742 observations
1 724 observations
1 656 observations
1 634 observations
1 617 observations
1 614 observations
1 588 observations
1 539 observations
1 536 observations
1 530 observations
1 480 observations
1 435 observations
1 432 observations
1 430 observations
1 345 observations
1 320 observations
1 299 observations
1 226 observations
1 213 observations
1 212 observations
1 186 observations
1 179 observations
1 156 observations
1 143 observations
1 073 observations
1 054 observations
1 040 observations
1 033 observations
1 032 observations
1 024 observations
1 017 observations
987 observations
977 observations
964 observations
933 observations
931 observations
921 observations
844 observations
838 observations
836 observations
831 observations
826 observations
811 observations
790 observations
774 observations
761 observations
750 observations
746 observations
725 observations
724 observations
721 observations
718 observations
688 observations
664 observations
648 observations
648 observations
611 observations
600 observations
595 observations
591 observations
587 observations
579 observations
567 observations
558 observations
546 observations
542 observations
537 observations
531 observations
524 observations
512 observations
509 observations
497 observations
486 observations
483 observations
466 observations
464 observations
460 observations
446 observations
422 observations
414 observations
413 observations
386 observations
385 observations
383 observations
379 observations
378 observations
374 observations
370 observations
367 observations
366 observations
365 observations
357 observations
355 observations
354 observations
350 observations
350 observations
348 observations
347 observations
341 observations
318 observations
313 observations
309 observations
308 observations
303 observations
289 observations
275 observations
272 observations
265 observations
262 observations
261 observations
251 observations
249 observations
247 observations
246 observations
239 observations
239 observations
235 observations
235 observations
235 observations
233 observations
228 observations
226 observations
225 observations
220 observations
216 observations
209 observations
208 observations
207 observations
207 observations
203 observations
203 observations
197 observations
194 observations
193 observations
193 observations
190 observations
189 observations
185 observations
185 observations
185 observations
184 observations
184 observations
182 observations
178 observations
176 observations
175 observations
172 observations
170 observations
169 observations
169 observations
168 observations
168 observations
167 observations
167 observations
164 observations
160 observations
159 observations
157 observations
157 observations
152 observations
147 observations
139 observations
134 observations
133 observations
129 observations
129 observations
128 observations
127 observations
124 observations
123 observations
122 observations
120 observations
119 observations
117 observations
113 observations
112 observations
111 observations
110 observations
109 observations
109 observations
108 observations
107 observations
103 observations
102 observations
102 observations
102 observations
101 observations
101 observations
100 observations
100 observations
99 observations
99 observations
94 observations
94 observations
93 observations
92 observations
91 observations
91 observations
91 observations
90 observations
90 observations
90 observations
89 observations
87 observations
87 observations
83 observations
83 observations
79 observations
78 observations
78 observations
77 observations
77 observations
77 observations
76 observations
75 observations
75 observations
75 observations
74 observations
73 observations
72 observations
72 observations
71 observations
71 observations
70 observations
70 observations
67 observations
67 observations
65 observations
65 observations
63 observations
62 observations
62 observations
62 observations
60 observations
60 observations
58 observations
57 observations
57 observations
56 observations
54 observations
54 observations
53 observations
53 observations
53 observations
53 observations
52 observations
51 observations
51 observations
51 observations
51 observations
47 observations
47 observations
44 observations
44 observations
44 observations
43 observations
43 observations
43 observations
43 observations
41 observations
41 observations
39 observations
39 observations
39 observations
38 observations
38 observations
38 observations
37 observations
37 observations
37 observations
37 observations
37 observations
36 observations
36 observations
36 observations
36 observations
36 observations
35 observations
35 observations
35 observations
35 observations
34 observations
34 observations
34 observations
34 observations
33 observations
33 observations
33 observations
33 observations
32 observations
32 observations
32 observations
32 observations
32 observations
31 observations
30 observations
29 observations
29 observations
28 observations
28 observations
28 observations
28 observations
27 observations
27 observations
27 observations
27 observations
25 observations
25 observations
25 observations
24 observations
24 observations
23 observations
23 observations
23 observations
22 observations
22 observations
21 observations
21 observations
21 observations
20 observations
19 observations
19 observations
19 observations
17 observations
17 observations
17 observations
17 observations
17 observations
16 observations
16 observations
16 observations
16 observations
16 observations
15 observations
15 observations
15 observations
15 observations
15 observations
15 observations
15 observations
15 observations
14 observations
14 observations
14 observations
14 observations
14 observations
13 observations
12 observations
12 observations
11 observations
11 observations
10 observations
10 observations
10 observations
10 observations
10 observations
10 observations
9 observations
9 observations
9 observations
9 observations
8 observations
8 observations
8 observations
8 observations
7 observations
7 observations
7 observations
7 observations
7 observations
6 observations
6 observations
6 observations
6 observations
5 observations
5 observations
5 observations
4 observations
4 observations
4 observations
3 observations
2 observations
2 observations
2 observations
2 observations
1 observations
1 observations
Natura 2000 · reproduction
Natura 2000
Natura 2000 · de passage
Natura 2000 · hivernage, reproduction
Natura 2000 · sédentaire
Sources et crédits
- Présence : espèces les plus signalées de chaque lieu sur le GBIF et espèces d'intérêt communautaire des formulaires Natura 2000 (AEE, CC-BY 4.0) ; une absence de la liste ne signifie pas que l'espèce est absente.
- Noms communs : Wikidata (CC0) et GBIF.
- Photos et sons : Wikimedia Commons, auteur et licence indiqués pour chaque fichier.
- Classification : GBIF Backbone Taxonomy (GBIF Secretariat), CC BY 4.0, doi:10.15468/39omei.
- Pays, altitudes, mois et cartes : GBIF.org, occurrences sous licence CC0 ou CC BY 4.0 seulement, consultées le 22 octobre 2026, GBIF.org.
- Fond des cartes : Natural Earth (domaine public).
- Extrait : Wikipédia, CC BY-SA 4.0 (crédit détaillé sous l'extrait).
- Caractéristiques : Wikidata (CC0), avec les références citées sous chaque valeur.
- Population des oiseaux dans l'UE : AEE / DG ENV, rapportage article 12 de la directive Oiseaux (2013–2018), CC BY 4.0.